Al meer dan 679.000 bezoekers!

Nieuwste artikels

Tiense Sprokkel 337-38: Boogschieten in Kiezegem

De Sebastiaansgilde van Kiezegem

Jozef De Bruyn uit Meensel-Kiezegem bezit het Gildeboek van de baanderij van Kiezegem. Dit interessant document meet 19 bij 16 cm. Het begint op 20 januari 1770 en bevat de namen van de boogschutters die in de Gilde werden opgenomen. Het boek bevat aanvullingen tot 1949! De Gilde van Sint-Sebastiaan bestond al veel langer. Op 2 mei 1660 schonk Adriaen van Nerim aan de schutters een huis gelegen op de Kiezegemberg (Wauters, 38). In 1750 was de Pastorie eigenaar van een stuckxken op kiesegems bergh (Kerkarchief 4/6), dat ik gelokaliseerd heb op B 181, gelegen aan de oostkant van de grote bocht van de Kerkstraat. Dit stukje land grensde aan de noordzijde aan een pleckens dat eertydts van nerum gelaeten heeft aen de gulde van kiesegem. Het perceel van de schutters komt dus overeen met B 180 op de Kiezegemberg. In het Gildeboek vernemen we dat een nieuwe vogelroede gemaakt werd in 1777. In hetzelfde jaar, op 28 mei, schoot Matthijs van Stockstraten de vogel af. Zulke heldendaden schreef de secretaris van de Gilde op. Dank zij de kaart opgemaakt door landmeter Godefridus Loos uit Antwerpen in 1781, kon ik de plaats van de vogelroede aanduiden. De nieuwe wip kwam op het grote perceel A 23, dichtbij de huidige Walebroekstraat. Dit perceel (meer dan 5,5 hectare groot) hoorde toe aan de eigenaars van het Hof van Kiezegem.

Tot 1791 hadden de boogschutters geen vaandel. Op 22 januari 1789 kwam het voorstel ter sprake tot het formeren van een veendel. De schutters verzamelden 66 guldens en 3 stuivers, en moesten nog wat bijleggen voor het gene datter te koort quam. Verkiezingen gebeurden door het uitbrengen van een stem. Op 21 januari 1839 kozen de schutters Raenier Josephus Vollen tot caepiteijn met 21 vousen. Vous, ook geschreven voes of foes, komt van het Franse woord voix. Vollen schoot de vogel af op 10 juni 1841, en later nog eens op 3 juni 1847 en 30 mei 1850. Volgens gegevens mij bezorgd door webbeheerder Geert Daenen werd Vollen geboren in Sint-Pieters-Vissenaken op 25 juni 1808. Hij stierf in Kiezegem op 12 februari 1878. In het dorp was hij bekend als pachter van het Hof van Kiezegem, gelegen tussen de kerk en de pastorie aan de Kerkstraat. Hier bevond zich ook een brouwerij.

In onderstaande lijst geef ik de namen van de boogschutters tot in 1830 die de schrijver in het gildeboek noteerde. De formules zijn meestal dezelfde. Achter de naam kwam later de datum van zijn overlijden, gevolgd door het jaar van de uitvaart, dit was gewoonlijk hetzelfde jaar. De gegevens over de uitvaart heb ik meestal weggelaten. Het "inkomen" van de schutter gebeurde veelal op 20 januari, de feestdag van Sint-Sebastiaan.

Om in de sfeer van het boek te blijven, neem ik de spelling van de schrijver over. Wel krijgen de persoonsnamen een hoofdletter. De uitdrukking "Requiescat in pace" (dat hij in vrede ruste) was zeer moeilijk om te schrijven. Dikwijls doet "in pace" zelfs aan Pasen denken.

Naamlijst der gildebroeders

• Germijn van Stoeckstraeten hoeftman is gestoerven den Junij 1776 ende sijne uijtvaert gedaen 22 Jennearus 1777. Reqvecant in paesen.
• Jan Klonen kaeptijen is in koemen op den 22 Jen. 1737.
• Antoen Smeedts decken [= deken] is in koemen op den 20 Jen. 1759. Gestorven 7 julijs 1784.
• Maettijs vande Gaer koeninc is gestorven in het jaer 1791.
• Peeter Klonen seersant [= segeant]. Gestorven 23 feb. 1782.
• Librecht Schollen is in koemen den 21 Jenarij 1738. Gestorven 27 september 1783.
• Gillam van Kaewenberge [ook geschreven Van Cijbergh]. Gestoorven 1783 inde mant mert [= in de maand maart].
• Laerijs Siemons. Gestorven op den 6 november 1784.
• Peeter Broes. Gestoerven den Junij 1776.
• Peter van Staeppen (of Vander Stappen). Den vogel geschoten in het jaer 1782. Gestorven in het jaer 1810.
• Jaekoebus Koeckx [Jacobus Kockx]. Gestorven in het jaer 1796.
• Jan de Rijedt (Deryet). Gestorven in het jaer 1816.
• Jan van Gietruijden. Sterft 1804.
• Gillam Luckermans. Is overleden in maije 1778.
• Jan Peeters. Gestorven den 31 xbris [= december] 1789.
• Jan Baeptiest Peters. Gestorven in het jaer 1810.
• Jan Verrijedt (Veryet). Gestorven in den jaere 1817.
• Leenaert Berghι. Overleden den 30 mije 1830 weesende sondag sinxendag en zijn uytvaert gedaen den 3 junij 1930.
• Jaecobus de Laedt. Gestorven in het jaer 1790.
• Maettijs Raemaekers in koemen 21 Jenarij 1775. Gestorven in den jaere 1805.
• Maettijs van Stoeckstraeten in koemen 20 Jenarij 1776. Sterft in april 1807.
• Nieclaes Breesee in koemen 20 Jenarij 1776. Nieclaes Briesee is gestorven in het jaer 1779.
• Maegiel Beelle in koemen den 20 Jenarij 1776.
• Jan Haemels in koemen den 20 Jenarij 1776, is gestorven den 27 Jenarij 1777 ende sijne vaert gedaen den 29 Jenarij 1777. Reqveskant in paesen.
• Antoen Bergen is in koemen den 20 Jenarij 1777. Gestorven in het jaer 1807. Den hoeftman gekoesen op den 26 Jenarij 1777 ende is gekoesen Gelbert van Kaemp voorhoeftmaen.
• Den voegel geschoeten op den 28 meij 1777 ende heeft afgeschoeten Maettijs van Stoeckstraeten.
• Ieengel van Laengendonck [Engel van Langendonck] is in koemen den 28 meij 1777. Gestorven in het jaer 1792. Jan Klonen is kaeptijn afgegaen voor vijef gulden vijf st. ende is opgeroepen op den 22 Jennearij 1778, voor kaeptijen angenoemen Eengel van Langendoenck voor 12 iaeren ende de gulde alsdaen weederom weederom (sic) lieber is van eenen anderen kaeptijn te maeken. Den kaeptijn heeft voldaen met drij toennen goet bier 1780. Engel van Langendonck is capityn afgegaen in het jaer 1792 den 21 januarij.
• Peeter van Kouwenberge is in koemen in Junus 1778. Gestorven in het jaer 1811.
• Rannier van Stoeckstraeten is inkoemen op den 21 Jenarij 1779.
• Giellam Siemons is in koemen op den 20 Jenarij 1779. Gestorven in het jaer 1791.
• Jan Goetens is in koemen op den 9 Junij 1779. Gestorven in het jaer 1817.
• Jan Trompet is in koemen op den 20 Jenarij 1780. Gestorven den derden augusti 1813.
• Joesaepe van Groenderbeck [Jozef] is in koemen den 20 Jenarij 1780. Den voegel geschoeten op den 24 meij 1780 ende heeft afgeschoeten Joesaep van Groenderbeck.
• Jan Batist Kijbergh i[s] ko[emen] op den 21 janiwarie 1784. Gestorven in het jaer 1805.
• Jan Cloenen inkomen op den 21 janarie 1785 en heeft den vogel afgeschoten in het jaer 1785 en is gestorven des ses en twentigsten februarius 1836.
• Peeter van der Staeppen is in coomen op den 14 Junis 1786, het selve jaer den voogel geschooten ende heeft af geschotte Peeter van der Staeppen jongman, wederom afgeschoten in het jaer 1791 door Peeter vander Stappen, 1838 den voegel door Peeter van der Stappen.
• Jan de Prins is incomen op den 20 janarie 1787 en heeft sijn afschijedt genomen op 24 januarij 1792 en heeft voldaen aen de rechten daer toe staende.
• Addriaen Bergen is incomen op den 2 januarie 1787. Adriaen Berghen is overleden den 19 febriarij 1827.
• Lieberecht van der Stappen in comen op 2 janarie 1787. Liebertus van der Stappen is overleden den dreijentwintsten januarius 1836, sijn uijtvaert gedaen den selve jaere.
• Franciscus Kockx jn op den 20 janurie 1788 en heeft den vogel afgeschoten in het jaer 1789 en is uyt de gulde gegaen 1793.
• Matteijs Luckermans in comen op den 20 janurie 1788. Overleden den derden Aepriel 1748 (sic).
• Arnoldus Siemons incomen op den 20 janarie 1788 en is gestorven den seesden october 1839 en sijn uijtvaert den selve jaere gedaen 1839, requas kamt in paesen.
• Joannes Drijens (of Jan Dreijers) is in de gulde gekomen den 23 januarij 1792 en is serjant gemaekt den selven jaere 1792 en heeft den vogel afgeschoten in het jaer 1808, heeft betaeld 8 guldens voor een tonne bier. Overleden 18 8ber 1834. [Zie ook onderaan zijn grapje als penningmeester.]
• Gilliam Stockmans is in de gulde gekomen den 7 junij 1792. Gestorven in het jaer 1805.
• Joannes vander Stappen is in de gulde gekomen den 7 junij 1792 en is gestorven in meert van den jaere 1825.
• Jacobus Kockx is in de gulde gekomen den 7 junij 1792, den vogel afgeschoten in het jaer 1814, syn ton bier gegeven in het jaer 1816, is capiteyn geworden tjaer 1829. Jacobus Kokx is overleden 18 meert 1840.
• Mattijes vander Stappen is in de gulde gekomen den 22 januarij 1793 en is gestorven den 4 julij 1813.
• Joannes Mattias Lenarts is in de gulde gekomen den 21 januarij 1795.
• Joannes Pancken is in de gulde gekomen den 21 januarij 1796. Overleden den seevensten januarius 1843.
• Peeter van Winckel is in de gulde gekomen den 22 januarius 1803 en is gestorven in het jaer 1823.
• Giebertus Rayemaeckers is in de gulde gekomen den 22 januarius 1803 en is gestorven in het jaer 1814.
• Gilliam Ha..ns is in de gulde gekomen den 21 januarius 1804.
• Jan Baptiest Stockmans is in de gulde gekomen den 16 junij 1805. Gestorven in het jaer 1815.
• Peeter Renders is in de gulde gekomen den 21 januarius 1806 en is overleden den 8 augustus 1831.
• Joannes Bergen is in de gulde gekomen den 19 junij 1808. Overleden den 9 Mey 1855 en zyn uytvaert gedaen den 10 Mey 1855. Requescant in pace.
• Gilliam van Hentenrijck is in de gulde gekomen 19 junij 1808. Heeft den voogel afgesoeten den sesden junius 1844. Heeft een toen bier betaelt voor sijn kooninschap in het jaer 1847. Overleden den 15 januwarius 1848.
• Hendricus van der Waeyren [Waeren] is in de gulde gekomen den 19 junij 1808. Overleden den 14 meert 1857.
• Joannes Mattijes Birgei [= Bergι] is in de gulde gekomen den 21 januarij 1812 en heeft de gulde verlaeten.
• Libertus Bergen is in de gulde gekomen den 22 januarij 1812. Overleden den vierden januarius 1839.
• Jacobus van Couwenbergh is in de gulde gekomen den 22 januarij 1812. Overleden den 14 december 1853.
• Christianus Coenen is in de gulde gekomen den 21 januarius van den jaere 1813. Heeft de giulde verlaeten.
• Joannes Franciscus Trompet is in de gulde gekomen den 22 januarij van den jaere 1814. Heeft den voogel afgeschoeten den jaere 1829. Heeft betaeld 8 gulden voor een ton bier in 1832. Jannes Francis Trompet overleden 30 juli 1861.
• Mattyes vander Haegen is in de gulde gekomen den 21 januarius van den jaere 1815 en is deken gekoesen voor dry jaeren hogweerdig 1829. Overleden 3 xber 1856. [Hoogweerdig: Sacramentsdag, tweede donderdag of zondag na Pinksteren.]
• Peeter van der Meeren is in de gulde gekomen den 7 junij 1817. Den selven daegen den vogel geschoten en heeft afgeschoten Peeter vander Meeren. Hooftman gewoorden tjaer 1826. Overleden den 19 augustus 1838.
• Jan Bellen is in de gulde gekomen den 21 januarius in den jaere 1818. Overleden den 22 meert 1851.
• Peeter Josephus Mues is in de gulde gekomen den een en twintigsten januaris 1820. Petrus Josephs Mees overleden den 15 Februari 1853.
• Jan Francis Vander Meulen is in de gulde gekomen den 21 januarius 1826. Overleden 13 Juny [18]85, zyn mis gehad t zelve jaar. Requiscat in pace.
• Peeter van Elderen is in de gulde gekomen op den 21 Januarij 1828. Is serjant gekosen met de meederheijd van stemmen t'jaer 1829. Den voegel af geschoeten Peeter van Elderen in den jaere 1831, heeft betaelt een toen bier. Wederom den voegel afgeschoeten in het jaer 1835 en heeft betaelt een toen bier. Heeft de gulde verlaeten, iest een plaet aen den braeck.
• Ludovicus de Reijdt is in de gulde gekomen op den 21 Januarius 1828 en is alferis gewoorden t'jaer 1829. Hooftman in 1883, overleden den 14 juli 1886.
• Jan Francis De Bruijn is in de gulde gekomen den 21 Januarius 1830 en heeft betaeld voor zijn inkomen seven guldens den 23 januarij 1832. Overleden 10 mey 1866.
• Jan Baptist Vanderstappen is in de gulde gekomen den 21 Januarius 1830 en heeft betaeld voor zijn inkomen seven guldens op den 23 januarius 1832. Overleden 7 april 1844 en sijn uytvaert den selven jaeren gedaen. Regis camt in pasen.

Grapje van Jan Dreijers

In 1831 stelde Jan Dreijers de rekening van de gilde op. In de titel verving hij bij wijze van grap de klinkers door een cijfer. De code was als volgt. De voorklinkers a, e en i krijgen de cijfers 1, 2 en 3. De achterklinkers o en u worden 4 en 5. Dus: de klinker a = 1, e = 2, i = 3, o = 4 en u = 5. Het is merkwaardig hoe de boogschutter de klinkers laat passen in de klinkerdriehoek. Ik laat de lezer zelf het grapje oplossen. Let wel: de u van januari heeft Dreijers verkeerd ingevuld.

Extract tekst

M2m4r32 v1n R2k2n3ng
v1n d2n 20 J1n31r35s 1831
v1n v2rt22r 2nd2 1nd2r2 4nk4st2n v1n
w22g2ns d2z2r g5ld2 K32s2gh2m.

Tienen, 1 april 2014.

Dr. P. Kempeneers.

Verschenen in de Publipers in twee delen op woensdag 9 en woensdag 23 april 2014.

© 2008 Edelhart Kempeneers
XHTML 1.0 Transitional