Al meer dan 691.000 bezoekers!

Nieuwsbrieven

Publicaties

Nieuwsbrief januari 2018

Jaaroverzicht

De website www.kempeneers.org bestaat sinds oktober 2006. Op 25 september 2014 behaalde het de kaap van een half miljoen bezoekers! In de loop van de voorbije maand heeft de teller 700.000 bezoekers overschreden.

Er worden per bezoeker gemiddeld 5 pagina's bekeken, en gemiddeld komen er dagelijks meer dan 200 bezoekers op de website. Momenteel zijn er 204 mensen geabonneerd op de RSS nieuwsfeed, en ontvangen 341 mensen de maandelijkse nieuwsbrief in hun mailbox.

In 2017 zijn er 18 nieuwe sprokkels verschenen.

Er zijn vijf nieuwe boeken van dr. fil Paul Kempeneers gepubliceerd:
* Historische Atlas van Willebringen
* Willebringen & Honsem. Plaatsnamen en hun geschiedenis
* Historische Atlas van Wommersom
* Wommersom. Plaatsnamen en hun geschiedenis
* Outgaarden. Plaatsnamen en hun geschiedenis

De voorbije maand zijn de vaakst gekozen zoekwoorden vanuit Google "Kempeneers", "Tienen" en "Outgaarden".
De populairste pagina's zijn Outgaarden, Sprokkel 390: Heunenteun en Zijsprokkel 139: Ten Opstalle in Ransberg.

Bijdragen in...

In Oost-Brabant, okt.-dec. 2017 verschenen
- Inwoners van Miskom in 1611 (p. 63-64).
- Inwoners van Miskom in 1635 (p. 65-70).
- Uit een register van de stad en het land van Zichem, 1637. Procuratie voor Niclaes Janssen uit Miskom (p. 71-72).
- Speuren in schepengriffies. Genealogische gegevens (p. 73-74).
- Testament van Anthoen Jonckers (p. 75-77).
- Waternamen (p. 77-78).
- Kwakkel (p. 79).

Nieuwe publicatie: Outgaarden. Plaatsnamen en hun geschiedenis

Outgaarden Voor de plaatsnaamkunde van Outgaarden raadpleegde dr. Paul Kempeneers de beschikbare archivalische bronnen, verspreid over verscheidene archieven en zelfs privé-collecties. De auteur beschreef dan het hele namenbestand in een aantal rubrieken. Eerst bespreekt hij de ligging van Outgaarden als gehucht van Hakendover, vervolgens als deelgemeente van Zittert-Lummen, daarna als een zelfstandige gemeente en ten slotte als deel van Hoegaarden in Vlaams-Brabant. Vervolgens geeft hij een kroniek van het dorp door de eeuwen heen, de wetenschappelijke verklaring van namen als Hoegaarden, Outgaarden, Zittert (Zétrud), Lummen (Lumay) en gehuchtnamen als Altenaken, Elst en Kappendaal. De geografie komt aan bod bij de beschrijving van Vloedgracht, Tafelzouw, Paanhuisbeek en stilstaande waters. Verder worden namen besproken van hoogten als Grote Berg en Tomme, laagten als Bosdelle en en Vaatsdelle, "kuiten" als Kwade Kuit en Grachten. Kempeneers situeert exact op kaarten verdwenen bossen zoals het Begijnenbos of 's-Herenbos, opvallende bomen als Heulenteerken en Mispelaar, en verdwenen wijngaarden. Talrijk zijn in Outgaarden ook terreinnamen: Dolage, Vroentskruis, Saffaerts Blok, Astveld, Rot, Kwaad Bunder, Coelmei, Breedsteen, Hondstoel, Huzaar, Rosmortel, Kofferstreek, enz.

Naast de kroniek van de kerk (gebouwd in 1760), de kapellen en de pastorie vertelt Kempeneers over de grote pachthoven in Outgaarden, het Paanhuis, de Wedemolen, de Justitie, het Schutterhuis aan de kerk en uiteraard ook de talrijke wegen en voetpaden. Genealogische weetjes en volkstellingen (1693, 1755, 1759, 1796) werpen een licht op de samenstelling van de Outgaardse families in vroeger tijden. Een uitgebreide bibliografie en een klapper maken van het boek een waardevol naslagwerk.

Het boek "Outgaarden" telt 143 blz. Formaat: 23 bij 15 cm. Afbeeldingen van 7 historische documenten, 16 plattegronden, 23 prentkaarten en foto's.

Bestel hier...

Sprokkel 390: Heunenteun

Heunenteun is een verbastering van het meer bekende heulenteer/ holenteer. Paque vermeldt het woord in Wommersom in zijn boek "De Vlaamsche volksnamen der planten" (1896). De afwijkende uitspraak van heunenteun uit heulenteer komt, doordat de zogenaamde liquidae gemakkelijk worden vervangen. Liquidae zijn de klanken m, n, l en r. Voor wie deze uitleg wat te moeilijk vindt: deze klanken staan alle in de naam Marleen. Zo is ook het Zuidlimburgse heulenteul een verbastering van heulenteer. Vergelijk de Tiense uitspraak "daiker" voor Nederlands "deken". Het is hetzelfde verschijnsel. Vlierstruik

 
Heulenteer is een gepalataliseerde vorm van holenteer. Palatum betekent "hard gehemelte". Als de klank o iets meer naar voren in de mond wordt uitgesproken, ontstaat een eu: holen wordt dus heulen.

Het woord holenteer bestaat uit twee delen. Het eerste deel betekent hol en verwijst naar de bekende holle takken waarmee proppenschieters en fluitjes werden gemaakt. Het tweede deel gaat terug op een Germaans suffix -dra, waarmee plantnamen werden gevormd. Een voorbeeld is de bekende gemeentenaam Aalter in Oost-Vlaanderen. De grondvorm gaat terug op *halahdra en betekent zoveel als "stekelige struik". Het suffix -dra ontwikkelde zich verder tot -ter, -teer en komt voor in woorden als herenteer (haagbeuk) en holenteer (vlier). In het Engels evolueerde -ter verder tot tree "boom". In het Nederlands werd de dialectische naam holenteer/heulenteer vervangen door vlier(struik). In het Duits bleef hij in gebruik als Holunder.

In de toponymie (plaatsnaamkunde) is de heulenteer zeer bekend. Ik geef enkele voorbeelden. In Meldert 1685 het heulenteerken, grensstruik onder de Waverseweg; in Oorbeek 1756 sur le heurenteun; in Hoegaarden 1582 by het hoelenterke; in Goetsenhoven 1637 by theulenteerken. In Zoutleeuw zijn oudere vormen beschikbaar: 1403 in loco dicto holendere, 1600 op den huelenter, 1610 boůen den holenter, 1735 op den heulenteir. De Heulenteer was in Zoutleeuw het veld tussen de Pijpstraat en de Lindeweg.

Bessen die tussen de tanden kraken, heten in veel dialecten krakebezen. In Tienen echter is "krakkebaas" (krakebuis) de benaming geworden van de vlierstruik, wellicht wegens het krakend geluid dat de tak maakt als je hem doorbreekt.

© 2008 Edelhart Kempeneers
XHTML 1.0 Transitional