Al meer dan 315.000 bezoekers!

Nieuwsbrieven

Publicaties

Nieuwsbrief september 2009

Presentatie in Aarschot

Doctor in de Germaanse filologie Paul Kempeneers (73) uit Tienen heeft een nieuw boek over Aarschot geschreven: 'Aarschot. Plaatsnamen en hun geschiedenis'. Het boek is op vrijdag 28 augustus voorgesteld in het cultuurcentrum Het Gasthuis en werd nadien gesigneerd door de auteur. Er waren een 300-tal aanwezigen.



Schepen van cultuur, Steven Omblets, gaf een lovende speech. Dr. Paul Kempeneers gaf een powerpointpresentatie (bekijk hieronder) over het opzoekingswerk voor het schrijven van een toponymie van Aarschot. Burgemeester André Peeters gaf een evenzeer lovende toespraak (lees hier). De avond werd omkaderd door een voorstelling van de Middeleeuwse zanggroep "Soelaas in 't Lawijt" (1 en 2).

Tiense Sprokkel 283: Op school in Kapellen (1790)

Het pand in de Dorpstraat 42 in Kapellen bestaat uit 2 delen. Het huis links, zonder huisnummer, was rond 1860 de School. De deur is dichtgemetseld. De rechterzijde was het Gemeentehuis. In 1845 waren beide delen nog eigendom van Andreas Nicolaus Cluckers, een rentenier uit Diest. Daarna werden de huizen eigendom van de gemeente. Ze hoorden dus niet toe aan burgemeester Karel Courant, zoals ik soms verkeerdelijk lees. School en Gemeentehuis werden verbouwd. Op de kaarten van Boonaerts (1824) en Popp (rond 1860) is het middendeel nog open. Er kwam een deur in het midden. Ook werd het huis met een verdieping verhoogd.



Van 1 december 1789 tot 30 april 1790 waren er 11 jongens en 15 meisjes die "van den armen geleert" werden. Ze hadden les gekregen van de koster Jacobus Platton. Deze werd op 27 mei 1790 betaald door Jan Claes "uyt de Tafel revenuen", in het bijzijn van pastoor P. Stas. Maar niet alle arme leerlingen waren 5 maanden gekomen. Jammer voor de koster. De wedde van de koster bedroeg 4 stuivers per kind en per maand. Wie dus 5 maanden les had gevolgd, kostte 5 x 4 = 20 stuivers of 1 gulden aan de Tafel. De koster ontving voor zijn lessen 20 gulden en 8 stuivers (Oud archief van Kapellen, 5).



Voor de genealogen zijn de namen interessant. Het waren: Elisabeth en Peeter De Vos, Peeter en Maria Gertrudis Struijven, Antonia Clijnen, Lucia De Vos, Albertus en Maria Henderix, Joannes Franciscus en Joanna Somers, Maria Ludovica Clijnen, Joannes Van Winckel, Mattijs Van de Vorst, Anna Catharina Jaquimijn, Joanna Keuleers, Joannes Van de Poel, Gillam Willems, Christina Nijs, Theresia Pens, Andilia Van de Vorst, Cornelis en Jan Baptist Michils, Sebastiaen Van Arenborg, Anna Catharina Govars, Angelina Van Winckel, en ten slotte Joanna Michils.


Dr. P. Kempeneers.

Verschenen in de Publipers op donderdag 6 augustus 2009.

Zijsprokkel 32a: Testament van Henricus Dewolfs, heer van Steen en Orsmaal (Orsmaal, 25 april 1754)

Technische fiche

Het originele handschrift bevindt zich in het Rijksarchief te Leuven, in de Schepengriffies van het arrondissement Leuven, nummer 1528/3. Het is het testament van Hendrik Dewolfs, bewoner en bezitter van het Huis ten Steen, ook bekend als het Kasteel, in Orsmaal-Gussenhoven (kadasternummer B 183 en omgeving), gelegen naast de Sint-Truidensesteenweg.
In de genoemde bundel bevinden zich nog 13 andere testamenten, in bewaring gegeven bij de pastoor. De aanhef van de testamenten is in de 14 teksten grotendeels stereotiep, met o.a. de formulering over de broosheid van de menselijke natuur, de zekerheid van de dood en de onzekerheid van het uur van de dood. Overgezet op 21 februari 2003. Om het lezen te vergemakkelijken heb ik enkele komma's ingelast.

Tekst

f. 1 recto.

jn nomine Domini amen.

Sij aen een igelyck kennelijck dat op heden desen 25 April 1754 voor mij ondergeschreven als pastoor van Orsmael ende ter presentie van die getuyghen naergenoemt, sijn gecompareert Den Heer henricus De wolfs ende vrouwe Christina matterne gehuyschen ende heeren van steen ende orsmael, den eersten sieck te bedde liggende, nochtans sijn verstant memorie ende vijf sinnen over alles machtigh wesende, gelyck oock de tweede testatries (1) dewelcke overdenkende de brooshydt der menschelycke natuire ende datter niet sekerder en is (2) als de doot ende niet onsekerder als de huere (3) der selve, daer omme niet soekende te schijden uyt desen werelt sonder alvorens gedisponeert te hebben van hunne tydelycke goederen ende effecten aen hun van godt almachtigh op dese weirelt verleent hebben sulckx alvorens wel soeken te doen in voeghen ende manier als volght,
jn den eersten soo recommanderen sy byde testateuren hunne zielen, soo haest de selve sullen comen te schijden uijt hun sterffelijck lichaem, aen godt almachtigh, aen de hijlighe maria syne gebenedijde moeder, ende voorts aen alle godts live hijlighen, ende hunne lichaemen (4)

f. 1 verso.
ter gewijde aerde dewelcke sij begeeren begraeven te worden, een eerelijcke begraeffenis volgens hunnen staet ende comende alsoo tot de dispositie van hunne tijdelijcke goederen verclaeren sy testateuren te laeten aen hunnen soon laurentius henricus Dewolfs het Casteel ende hoff, hunne heerelijckhydt, chijns ende Leenboecken, Jacht ende visscherije naer (5) hunne bijde aflijvighijdt, behoudens Die andere Leengoederen geleghen onder De selve heerelijckheden ofte Elders, van wat natuer De selve soude connen ofte moghen wesen, ende waer van hier boven niet en is gedisponeert, willen ende begeeren sij testateuren dat alle de selve leengoederen, beneffens alle andere hunne leengoederen, van wat natuer ende qualitijt de selve soude connen ofte moghen wesen, soo huysinghe, landen, renten, etc ter wat platsen gestaen ofte geleghen, laeten ende maeken allen de selve volgens het octroij daer over becomen den 14 april 1754 in den sovrijnen (6) raede ofte leenhove van brabant, beneffens alle andere hunne goederen van wat natuer de selve souden connen ofte moghen wesen aen hunne (7) kinderen, om alle de selve naer hunne bijde aflijvighijdt onder hun egalijck gepartageert te worden, blijvende Den lanckxlevende oock toghtenaer ofte toghtersse van allen de goederen, huysen, renten, waer van sij hierboven hebben gedisponeert hun leven gedurende, ende ingevalle hunnen kinderen quaemen aflijvigh te worden voor hun, testateuren, soo verclaeren sij naer hunne bijde afvijvighydt dat de goederen van ideren staeck (8) sullen gaen naer hunne naeste vrinden, verclaerende sij testateuren dit tewesen

f. 2.
hunnen uijttersten wille, ende begeerte, willende dat den selve naer hunne byde aflijvighydt sal volcomen effect sorteren, t'sij bij forme van testament, codicille, donatio inter vivos vel causa mortis (9), niet teghenstaende hier aen waeren obsterend (10) eenighe constuijmen (11) ofte lantrechten aen dewelcke sij verclaeren te renunteeren (12) ende te derogeren (13) bij desen, aldus gedaen, gepasseert ende getesteert (14), datum ut supra (15) ter presentie van sieur Jacobus De bent ende otto van den put, als getuyghen hier toe geroepen ende gebeden, De testateurs ende getuijghen gevraeght sijnde ofte sij konde schrijven, heeft den testateur ende getuijghen geantwoort van Jaë ende De testatries van neen.

[Hier volgen de handtekeningen van]

H. De wolfs Heere ten steen en orsmael
Dit is het marck + van vrouwe christina matterne verclaerende niet te connen schrijven.
Jacobus De bent
Otto van den putt
mij present J.F. Bosmans pastoor tot orsmael (16).

(1) Lees: testatrice, vrouwelijk van testateur "erflater". - (2) De woordgroep "niet ... en" is een dubbele ontkenning, nog gebruikelijk in de 18de eeuw. Versta: niets is zekerder als (= dan) de dood. - (3) Huere: geschreven met hypercorrecte h. Lees dus: uur. - (4) "ende hunne lichaemen" werd twee keer geschreven, maar de tweede keer geschrapt. - (5) Naer = na. - (6) Lees: soeverijnen. - (7) Geschrapt: drij. - (8) Staak: stam van een geslacht, nakomelingschap. - (9) Gift onder levenden of wegens overlijden. - (10) Bedoeld wordt: obstruerend "belemmerend". Dus: "zelfs als het gewoonterecht hiermee in tegenspraak zou zijn". - (11) Costume: gebruik, gewoonte. - (12) Renunteeren = renunciëren, uit Latijn renuntiare, "afstand doen van". - (13) Uit Frans déroger: "afwijken van". - (14) Testeren: bij testament beschikken over. - (15) Ut supra: zoals hierboven. - (16) Joannes Franciscus Bosmans werd pastoor in Orsmaal in 1737. Hij overleed op 14 april 1774.


Dr. P. Kempeneers.

Zijsprokkel 32b: Testament van Margareta Veucht (Orsmaal, 10 januari 1755)

Technische fiche
Zie hierboven. Het testament van M. Veucht telt slechts 1 folio.

Tekst

jn den naem ons heeren Amen.

Op heden desen thienden januarij 17 vijf en vijfthigh compareerde voor mij als pastoor tot orsmael de eersaeme margareta veucht, sieck van lichaem maer haer verstant ende memorie noch wel gebruyckende gelyck dat wel scheen ende bleeck, dewelcke overdenckende de brooshijdt des menschen leven en datter niet seker en is als de doot ende niet onsekerder als de huere der selve, heeft gemaekt dit haer testament, in den eerste bevelt sij testatries haer ziel aen godt almachtigh ende haer lichaem de gewyde aerde, willende begraven worden gelijck haeren man
ende comende al soo tot de Dispositie van haere meubels laet ende maekt aen haeren sone paulus jacobs voor sijnen getrouwen dinst haere koeye ende haere kist met het gene haer lichaem raekt ende raekende haere andre goedoeren [sic] laet sij aen haere drij kinderen teweten paulus jacobs, jan jacobs ende joanna jacobs, begeerende dat dit sal achtervolght worden (1), aldus gedaen binnen orsmael desen thienden jan(uarij) 1755 ter presentie van arnoldus bastin (2) ende guillam erteryck als getuijghen, hier toe geroepen ende gebeden, de testatries ende getuijghen gevraegt oft sij conde schrijven, hebben geantwoort van neen, dit is het + van margareta veucht verclaerende niet te connen schrijven.

[Aan de linker rand is bijgevoegd:]
Dit is het marck + van arnoldus bastin.
Dit is het marck + van g(ui)llam ertryckx mij present
als pastoor J.F. bosmans pastoor als boven.


(1) Achtervolgen: voortzetten, uitvoeren. - (2) Arnoldus Bastin of Basteijns was de molenaar van Orsmaal, net als zijn vader Jan Basteijns.


Dr. P. Kempeneers.

© 2008 Edelhart Kempeneers
XHTML 1.0 Transitional